Trouw van 14-02-2005, Pagina 6, Wereld, Reportage 

Ícalan Koerdisch symbool van tijdperk dat voorbij is door Erdal Balci Turkije.

Abdullah Ícalan zit al jaren vast op het Turkse eilandje Imrali. Veel Koerden zien hem nog steeds als hun leider, maar vechten doen ze liever niet meer.
"Hoe zou het met hem gaan, zou hij al heel erg grijs zijn geworden?" De zoetighedenverkoper in de drukste straat in Diyarbakir mist 'Apo', de Koerdische leider die inmiddels zes jaar gevangen zit. Toch blijft Abdullah Ícalan zo nu en dan terugkeren in de actualiteit. Turken ergeren zich aan zijn advocaten die diens boodschappen doorgeven en de Koerden willen hem vrij krijgen.
Het was in februari 1999 dat Ícalan, na zestien jaar oorlog met zijn separatistische PKK tegen het Turkse leger, in Kenia gevangen werd genomen en naar Turkije gebracht. Hij kreeg een levenslange gevangenisstraf die hij uitzit op het eilandje Imrali, volkomen ge´soleerd. Voor veel Koerden is hij daarmee echter geen leider af. De zoetighedenverkoper is een van hen. Hij blijft Apo adoreren: ,,Hij is de man die de zwaar onderdrukte Koerden in Turkije een zelfbewustzijn heeft gegeven. Door hem gingen we beseffen dat we geen minderwaardig volk zijn. De Turken houden hem onder vreselijke omstandigheden vast. Dat moet veranderen.' Aan de PKK gelieerde organisaties als de Koerdische partij Dehap en de Koerdische krant Ulkede Ozgur Gundem willen een algemene amnestie voor alle PKK'ers, onder wie dus ook Abdullah Ícalan. De Turkse regering is de Koerden twee jaar geleden gedeeltelijk tegemoet gekomen door amnestie af te kondigen voor de PKK-militanten die nog steeds in de bergen van Turkije en in Noord-Irak gestationeerd zijn. Maar Abdullah Ícalan is dat niet gegund. Hem wordt zelfs overplaatsing geweigerd naar een gewone gevangenis, waar contact met anderen mogelijk is.
Het enige contact dat Ícalan heeft is dat met zijn advocaten, zijn psycholoog en een paar familieleden. Die mogen hem, mits de weeromstandigheden gunstig zijn voor een bootreis, op woensdagen bezoeken. De advocaten zijn een proces gestart bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens om een einde te maken aan de eenzame opsluiting. Ze beweren ook dat Ícalan geen eerlijk proces heeft gekregen en eisen een nieuw proces. Het zijn tevens de advocaten die de boodschappen van Ícalan naar buiten brengen.
Zo nu en dan verschijnen die op internetsites. In een van deze boodschappen zegt Ícalan over een groep Koerden die hem tegenwoordig als een 'symbolische' leider zien: "Twintig jaar heb ik me over hen ontfermd. Kijk nu wat voor taal ze over mij bezigen. De wapenstilstand kan niet eeuwig duren. Op het juiste moment moeten we de strijd weer hervatten."
Maar zijn de Koerden wel bereid om de vrede op te geven omdat Ícalan dat wil? ,,Ik hoop dat we nooit meer terugkeren naar de donkere tijden van de oorlog', zegt Abdulkadir Dogan, ticketverkoper bij een busbedrijf. "Diyarbakir heeft de periode van rebelleren achter zich gelaten. Nu is het tijd voor de wederopbouw. We hebben genoeg geleden."
In de straten van deze grootste Koerdische stad in Turkije wordt door alle platenverkopers de nieuwste CD van Rojin gedraaid. De mooie Koerdische zangeres heeft klassieke Turkse liedjes in het Koerdisch vertaald en zingt ze op haar eigen Koerdische manier. Vroeger zongen Koerdische zangers en zangeressen alleen maar over de oorlog en de politiek. Nu heeft Rojin het alleen maar over de liefde. Diyarbakir verandert.

   
 
  Terug naar de inhoudsopgave van de artikelen en publicaties